Łukaszenka już od dłuższego czasu wykonywał jednocześnie dwie sztuczki ekwilibrystyczne: W polityce wewnętrznej zmieniał stopień autorytaryzmu, by uprzedzić wszelkie próby kwestionowania jego rządów, jednocześnie zachowując populistyczny wizerunek dobrodusznego „batki”. W polityce zagranicznej wypracował „Titoistyczną” metodę wygrywania Rosji przeciwko Zachodowi – lub, bardziej precyzyjnie, czynienia okresowych i drugorzędnych zalotów do Zachodu dla zabezpieczenia maksymalnych zysków w głównej grze z Rosją. Ostatnio do tej ekwilibrystyki doszedł jeszcze jeden element: zachowanie nastawionego na populistyczną opiekę społeczną konsumeryzmu, który stanowi podstawę jego „umowy społecznej” z narodem. Dlatego też najważniejsze pytanie dotyczące ostatnich wyborów musi brzmieć następująco: czy są one po prostu najnowszą wersją rzeczonych sztuczek, czy też jest to sygnał, że nastąpi bardziej fundamentalna zmiana w naturze reżimu?
Białoruś nie zmieniła się zbytnio. Być może, zwolnienie więźniów politycznych przed wyborami we wrześniu 2008 r. było zmianą bardziej istotną niż kosmetyczne poprawki wprowadzone na okoliczność samych wyborów. Wpuszczenie obserwatorów OBWE było ważnym krokiem, ale obliczonym na zachowanie systemu, który nie pozwoli im zobaczyć zbyt wiele.
Zachód nie powinien się spieszyć z przyjęciem nowej polityki wobec Białorusi zanim nie podejmie decyzji co do polityki wobec całego regionu. Unia Europejska (i, w mniejszym stopniu, NATO) musi stawić czoła rzeczywistości nowego, konkurencyjnego „Sąsiedztwa”; ale musi także zdecydować się na jeden z dwóch wariantów konkurencji. Może się pogodzić z polityką stref wpływów i walczyć o to, którędy przebiegnie granica (Czy możemy zmienić Białoruś? Czy Gruzja jest już stracona? Czy da się przyłączyć Ukrainę?). Może też zdecydować się na walkę o zasady i wspierać europejskie wartości w opozycji do zupełnie innej kultury politycznej i biznesowej charakteryzującej rosyjską wersję „polityki sąsiedztwa”.
Pełny tekst analizy pobrania (pdf, 5str., 142 KB)
Analiza: Parlamentarne (nie)wybory, V. Silitski (pdf, 8 str., 167 kB)
Debata: Białoruś - stracona szansa na zmiany?