Heinrich Böll był krytycznym kronikarzem niemieckiej historii współczesnej drugiej połowy XX wieku. Sam o sobie pisał, że jest „związany z czasem i obecnością w czasie", z tym "co pewna generacja przeżyła, doświadczyła, zobaczyła i usłyszała”.  Za swoje powieści i opowiadania otrzymał w 1972 roku literacką nagrodę Nobla. Przez wiele lat był przewodniczącym Międzynarodowego PEN-Klubu.

Odważne sprzeciwy Heinricha Bölla wzbogaciły i ukształtowały kulturę polityczną Niemiec. Przez całe swoje życie występował na rzecz prześladowanych kolegów, bojowników o prawa człowieka i więźniów politycznych, nie zważając na ich poglądy polityczne. Jak ironicznie pisało o tym jedno z NRD-owskich czasopism „prowadził schronisko dla dysydenckich wędrowców”. Jego walka o prawa człowieka na całym świecie przyczyniła się do wzrostu szacunku dla Republiki Federalnej i porozumienia między narodami. Aktywnie uczestniczył także w ruchu pokojowym początku lat osiemdziesiątych, występując przeciwko zagrożeniu wojną atomową.

W jego książkach i esejach możemy prześledzić pierwsze 40 lat demokracji niemieckiej po upadku dyktatury hitlerowskiej.

Najważniejsze książki Heinricha Bölla to: „Chleb wczesnych lat”, „Bilard o wpół do dziesiątej”, „Zwierzenia klauna”, „Portret grupowy z damą”, „Utracona cześć Katarzyny Blum”, „Kobiety z nadrzecznej krainy” i „Dziennik irlandzki”. Wiele z jego książek doczekało się ekranizacji.

Za zgodą rodziny Böll i federalnego zgromadzenia Sojuszu 90/Zieloni, Fundacja przyjęła imię Heinricha Bölla, gdyż ucieleśniał on nad wyraz rzadką jedność politycznej czujności, artystycznej twórczości i moralnej integralności, pozostając wzorem dla przyszłych pokoleń.

Odwaga cywilna, zachęta do wtrącania się w sprawy publiczne i konieczność występowania w imię godności i praw człowieka cechowały pisarza Heinricha Bölla. Fundacja czuje się zobowiązana do kontynuowania tej tradycji.